ÇOKLU ZEKA KURAMI

ÖNEMLİ OLAN NE KADAR ZEKİ OLDUKLARI DEĞİL, HANGİ KONUDA ZEKİ OLDUKLARIDIR.

Howard Gardner’ın 1983 yılında ortaya koyduğu “Çok Boyutlu Zeka Kuramı”, zekanın toplumlar ve eğitim üzerinde yıllardır sürüp giden etkisini yani sadece dil ve matematik zekasını hesaba katan klasik zeka testi ve zeka tanılamasını tarihe karıştırmıştır. Gardner, zekanın iki değil, yedi yönlü olduğunu savunmuştur. 1995 yılında da sekizinci zeka türünü, yani doğa zekasını ortaya atmıştır. Kuramın amacı eğitimde bireylerin neler yapabildiğinden çok neler yapabileceğinin düşünülmesidir. Buna göre bireyler aynı düşünüş tarzına sahip değillerdir ve eğitimin eğer bu farklılıkları ciddiye aldığı düşünülürse, bütün bireylere en etkili şekilde hizmet edeceği belirtilmektedir. 

Zeka alanı:

1-Sözel/Dilsel Zeka

2-Mantıksal/Matematiksel Zeka

3-Görsel/Uzamsal Zeka

4-Bedensel/Kinestetik Zeka

5-Müzikal/Ritmik Zeka

6-Sosyal/Bireylerarası Zeka

7-Özedönük/Bireysel/İçsel Zeka

8-Doğa Zekası

TANIMI

1-Sözel/Dilsel Zeka (Türkçe Dil Etkinlikleri):Bu tip çocukların kelime hazineleri çok geniştir.Masal,hikaye yada fıkra anlatmaktan zevk alırlar.Okumayı,kelime oyunlarını ve bulmaca çözmeyi çok severler.Küçük çocuklar kendilerine kitap okunmasından yada hikaye anlatılmasından hoşlanırlar.Kafiyeli kelimeleri bulup bunları kullanmaktan ve tekerlemeleri hızlı söylemekten hoşlanırlar. Sunuculuk yapan,politikacı olan kişilerle, şair, oyun yazarı,gazeteci gibi dil zekasını sergileyenler bu gurupta yer alırlar.

Öğretme süreci içinde kullanımı: Hikaye ve dergi okuma,yazma,konuşma,araştırma,diyalog kurma,sunum yapma,dinleme,yüksek sesli okuma,drama yapma.

2-Mantıksal/Matematiksel Zeka (Okuma-Yazma Hazırlık Çalışmaları):Her şeyin nasıl çalıştığını merak eder ve sorular sorarlar.Matematik en sevdikleri derstir.Matematikle ilgili oyunlar oynamak onlara çok zevkli gelir.Dama,satranç gibi düşündüren oyunları oynamaktan zevk alırlar.Mantığa dayalı yap-boz yada matematik yetenek soruları çözmek çok hoşlarına gider.Bilimadamları,matematikçiler,muhasebeciler,mühendisler,bilgisayar programcıları vb. işlerle uğraşanlar mantıksal matematiksel zekası güçlü olan bireylerdir.

Öğretme Süreci İçinde kullanımı: Problem çözme,geometri,ölçme,sınıflama,kestirme,mantık oyunları,deney yapma,yapbozlar,sıralama,bulmacalar.

3-Görsel/Uzamsal Zeka (Sanat Etkinlikleri):Bu tip çocuklar yaşıtlarından daha çok hayal kurarlar.yap-boz,labirent gibi görsel faaliyetlerden hoşlanırlar.Yaşıtlarına kıyasla çizimleri ve resimleri çok güzeldir.Film ve slayt gibi görsel gösterileri çok severler. Mimarlar,denizciler,pilotlar,heykeltıraşlar,ressamlar,izciler,avcılar,dekoratörler ve tasarımcılar uzamsal zekalarını en üst düzeyde kullanırlar.

Öğretme Süreci İçinde kullanımı: Kartlar,grafikler,fotoğraflar,görsel benzetim,boyama,karikatürleştirme,hikaye haritası yapma,desenleme,renk ve semboller kullanma

4-Bedensel/Kinestetik Zeka (Oyun Etkinlikleri):Düşünce ve duyguları ifade ederken ve problem çözerken bedeni kullanma yeteneğidir.Bedensel zekası yüksek bireyler sportif hareketleri,ritmik oyunları kolayca uygulayabilirler.Balerinler,sporcular,heykeltıraşler,mimarlar,pandomim sanatçıları,cerrahlar,teknisyenler,aktörler,el işleri ile ilgilenenler bu zekaya örnek gösterilebilirler.

Öğretme Süreci İçinde kullanımı: Vücut dili kullanma,beden eğitimi etkinliklerine katılma,elle yapılan deneyler,yaratıcı drama etkinlikleri

5-Müzikal/Ritmik Zeka (Müzik Etkinlikleri):Duyguların aktarımında,müziği algılama ve sunmada müziği bir araç olarak kullanma yeteneği,yani ritme,melodiye,tona karşı duyarlı olma yeteneğidir.Bu zekaları güçlü olan kişiler koristler,orkestra şefleri,enstrüman üreticileri ve bestecilerdir.

Öğretme Süreci İçinde kullanımı: Şarkı söyleme,ritim tutma,mırıldanma,tempo tutma,fon müziği kullanma,enstrüman çalma

6-Sosyal/Bireyler Arası Zeka (Drama Çalışmaları):Yaşıtlarıyla sosyal ilişkiler kurmayı severler.Doğal bir lider gibi görünürler,problemleri olan arkadaşlarına tavsiyeler verirler, yorumlama yeteneğine sahiptirler,empati kurabilirler,diğer insanlar onlarla olmaktan hoşlanırlar. Politikacılar,liderler,psikologlar,öğretmenler,aktörler,turizimciler bu yeteneklerini iyi kullanan insanlardır.

Öğretme Süreci İçinde kullanımı: Paylaşma, işbirliğine dayalı öğrenme, grup çalışması,beyin fırtınası yapma,tartışma,kulüp kurma

7-Özedönük/Bireysel/İçsel Zeka :Bağımsızlık duygusu gelişmiştir,yeterlilikleri ve zayıflıkları konusunda gerçekçi fikirleri vardır.Oynamak ve çalışmak için yalnız bırakıldığında başarılı olurlar.Kendini iyi yönlendirebilirler.Tek başına çalışmayı, başkalarıyla çalışmaya tercih ederler.Ne hissettiğini bireyin kendisini,güçlü ve zayıf yönlerini,ruh hallerini,arzu ve niyetlerini anlama ve bu doğrultuda yaşamını planlama ve yönlendirme becerisine sahip olmasıdır.Bu zekası gelişmiş bireyler kendi duygularıyla nasıl baş edebileceğini bilir,kişisel problemlerini çözmede ustadır,genelde tek başına çalışmayı ve oynamayı tercih ederler.

Öğretme Süreci İçinde kullanımı: Bireysel çalışma,bireysel sorumluluk alma,bireysel okuma,bireysel projeler,kendine güven faaliyetleri

8-Doğa Zekası (Fen ve Doğa Çalışmaları):Bu zeka türüne sahip olanlar, doğal kaynaklara ve sağlıklı bir çevreye ilgi duyarlı